Deepfake w reklamie fałszywej inwestycji: jak działa scam

Znana sportsmenka albo aktorka „poleca” na filmie platformę inwestycyjną z gwarantowanym zyskiem. Głos i twarz mogą wyglądać wiarygodnie, choć osoba nigdy nie nagrała takiej wypowiedzi. Deepfake jest tu tylko jednym elementem starszego oszustwa inwestycyjnego: ma skłonić odbiorcę do zostawienia numeru i rozpoczęcia rozmowy z przestępcą.

Jak działa to oszustwo

Schemat jest powtarzalny i dopracowany:

1. Reklama-przynęta w mediach społecznościowych z deepfake’iem celebryty i obietnicą „pewnego zysku” albo „metody, której banki nie chcą pokazać”.
2. Formularz kontaktowy — ofiara zostawia numer telefonu.
3. Telefon od „doradcy”, który prowadzi krok po kroku przez rejestrację na fałszywej platformie i pierwszą, niewielką wpłatę.
4. Fałszywy panel pokazuje rosnące zyski, co zachęca do dopłacania coraz większych kwot.
5. Przy próbie wypłaty pojawiają się „podatki” i „opłaty” — a pieniądze i tak nigdy nie wracają.

KNF opisuje ten schemat jako fałszywe inwestycje promowane między innymi przez bezprawnie użyty wizerunek znanej osoby. Materiał syntetyczny nie jest jednak sam w sobie dowodem przestępstwa. Rozstrzygające są: tożsamość podmiotu, jego uprawnienia, sposób przepływu pieniędzy i warunki oferty.

Po czym poznać deepfake

Technologia jest coraz lepsza, ale wciąż zostawia ślady:

• Nienaturalna intonacja i „sklejenia” głosu — sztuczny lektor, dziwny rytm zdań.
• Rozjazd ruchu ust względem dźwięku, „pływające” krawędzie twarzy, dziwne mruganie.
• Kontekst niepasujący do osoby — celebryci nie reklamują platform tradingowych z gwarancją zysku.

Ale nie polegaj tylko na wykrywaniu artefaktów — to wyścig, który obrona przegrywa. Ważniejsza jest zasada nadrzędna.

Zasada, która ogranicza ryzyko

Obietnica wysokiego zysku bez ryzyka, presja czasu i brak jasnej tożsamości prawnej podmiotu to mocny zestaw czerwonych flag. Przed wpłatą ustal pełną nazwę firmy, jurysdykcję, numer licencji i regulatora, a dane sprawdź niezależnie — nie przez link przesłany przez „doradcę”. Lista ostrzeżeń publicznych KNF pomaga wykryć część niebezpiecznych ofert, lecz brak wpisu nie oznacza, że inwestycja jest bezpieczna lub zatwierdzona.

Nie oddzwaniaj do „doradców”, nie instaluj aplikacji do „zdalnej pomocy” (to częsty element — przejęcie ekranu i tak naprawdę bankowości), i sprawdzaj ostrzeżenia KNF. Podejrzane reklamy zgłaszaj do CSIRT KNF i platformy, na której je widzisz.

Deepfake podniósł wiarygodność starego oszustwa, ale nie zmienił jego fundamentu — to wciąż socjotechnika żerująca na chciwości i zaufaniu do znanej twarzy.

Co dzieje się po pierwszej wpłacie

Niewielki depozyt ma obniżyć barierę wejścia. Następnie rozmówca pokazuje fałszywy panel z zyskiem, namawia do kolejnych przelewów albo instalacji programu do zdalnej obsługi. Taki program może ujawnić ekran, kody autoryzacyjne i operacje wykonywane w bankowości. Przy próbie wypłaty pojawia się rzekomy podatek, opłata AML, prowizja za odblokowanie konta lub żądanie następnej wpłaty. Prawdziwa instytucja nie uzależnia zwrotu własnych środków od przelewu na prywatne konto wskazane przez konsultanta.

Po utracie pieniędzy może pojawić się drugi etap: „kancelaria”, „haker” albo „agent odzyskiwania” obiecuje zwrot za opłatą z góry. To może być dalsza część tego samego oszustwa. Nie przekazuj takiej osobie dostępu do urządzenia, portfela kryptowalutowego ani bankowości.

Jak reagować po kontakcie lub wpłacie

Przerwij rozmowę i nie instaluj kolejnych aplikacji. Jeżeli podałeś dane logowania, zmień hasła z czystego urządzenia, zacznij od poczty i banku, zakończ obce sesje i włącz MFA. Po przelewie natychmiast skontaktuj się z bankiem — czas może mieć znaczenie dla próby zatrzymania środków. Zachowaj adres reklamy, domenę, numery telefonów, historię rozmów, potwierdzenia wpłat i identyfikatory portfeli. Zgłoś sprawę policji, bankowi, platformie reklamowej oraz właściwemu CSIRT.

Chcesz przeszkolić zespół z rozpoznawania deepfake’ów i socjotechniki albo sprawdzić odporność organizacji na manipulacje wykorzystujące AI? Zobacz nasze usługi bezpieczeństwa i AI lub skontaktuj się z nami.

Źródła: KNF — definicja deepfake, KNF — schemat oszustwa inwestycyjnego, KNF — lista ostrzeżeń publicznych.