Dostałeś przelew „przez pomyłkę”? Nie odsyłaj pieniędzy na inne konto

Na konto wpływa 500 zł od nieznanej osoby. Kilka minut później dzwoni telefon: „Przepraszam, pomyliłem numer. Proszę szybko odesłać pieniądze, ale na inny rachunek, bo tamten należy do żony”. Rozmówca brzmi zakłopotany, wysyła potwierdzenie i podkreśla, że pilnie potrzebuje środków na leki albo rachunek.

Odruch podpowiada, żeby pomóc. Właśnie na ten odruch liczy oszust. Pierwszy przelew może pochodzić od innej ofiary, która zapłaciła za fikcyjne ogłoszenie. Gdy odeślesz własne pieniądze na wskazany rachunek lub numer telefonu, przestępca otrzyma czyste środki, a osoba oszukana będzie próbowała odzyskać pierwotną wpłatę. Ty zostaniesz pomiędzy nimi z historią dwóch różnych transakcji.

Nie oznacza to, że każdy błędny przelew jest oszustwem. Ludzie naprawdę mylą cyfry i odbiorców. Bezpieczna reakcja jest jednak taka sama w obu przypadkach: nie wydawaj pieniędzy, nie odsyłaj ich według instrukcji nieznajomego i skontaktuj się ze swoim bankiem przez oficjalny kanał.

Najważniejsze: nie wykonuj nowego przelewu

Przycisk „wyślij” tworzy osobną transakcję z Twojego rachunku. Nawet jeśli kwota jest identyczna, tytuł brzmi „zwrot”, a rozmówca przesłał zdjęcie dowodu, nie masz pewności, skąd pochodziła wpłata ani kim jest osoba podająca rachunek zwrotny.

Nie odsyłaj środków:

• na inny numer konta niż widoczny przy wpłacie;
• na numer telefonu przez BLIK lub aplikację płatniczą;
• w kryptowalucie, kodzie lub gotówce;
• do „księgowej”, „żony”, „kuriera” albo innej osoby trzeciej;
• przez link do rzekomego formularza zwrotu;
• po podaniu kodu SMS, PIN-u lub danych logowania.

Nie próbuj też samodzielnie „cofnąć” przelewu przez opcję znalezioną w wiadomości od nadawcy. W prawdziwej aplikacji bankowej może istnieć możliwość kontaktu lub zwrotu, lecz zanim jej użyjesz, zapytaj swój bank o właściwą procedurę dla tego konkretnego rodzaju płatności.

Co zrobić w pierwszych piętnastu minutach

1. Sprawdź wyłącznie własną aplikację

Nie opieraj się na SMS-ie, screenie ani powiadomieniu od rozmówcy. Zaloguj się do banku znaną aplikacją lub wpisanym samodzielnie adresem i sprawdź, czy wpłata rzeczywiście została zaksięgowana. Fałszywe potwierdzenie może udawać przelew, którego nie było.

2. Nie ruszaj kwoty

Nie wypłacaj jej, nie przesuwaj na konto oszczędnościowe i nie traktuj jako dostępnego budżetu. Zapisz datę, kwotę, opis i dane widoczne przy operacji. Nie publikuj zrzutu ekranu z numerami rachunków w mediach społecznościowych.

3. Zakończ rozmowę

Możesz powiedzieć: „Nie wykonam przelewu na podstawie telefonu. Proszę zgłosić pomyłkę w swoim banku; ja kontaktuję się ze swoim”. Nie negocjuj terminu, nie tłumacz salda i nie potwierdzaj danych osobowych. Jeśli nadawca jest uczciwy, procedura bankowa służy właśnie rozwiązaniu takiej pomyłki.

4. Zadzwoń do własnego banku

Użyj numeru z aplikacji, karty lub oficjalnej strony otwartej samodzielnie. Wyjaśnij, że otrzymałeś niespodziewany przelew i ktoś żąda zwrotu, prawdopodobnie na inne dane. Poproś o zarejestrowanie zgłoszenia oraz instrukcję bezpiecznego zwrotu. Zanotuj numer sprawy.

5. Zachowaj materiał

Nie kasuj SMS-ów, historii połączeń, wiadomości z komunikatora ani nagrań poczty głosowej. Zapisz godzinę kontaktu i treść żądania. Jeżeli rozmówca grozi albo próbuje nakłonić Cię do tajemnicy, przekaż to bankowi.

Jak wygląda bezpieczna ścieżka zwrotu

Osoba, która naprawdę pomyliła się przy przelewie, powinna zgłosić problem w swoim banku. Bank nadawcy uruchamia przewidzianą procedurę i kontaktuje się z bankiem odbiorcy. Odbiorca otrzymuje wtedy instrukcję zwrotu na specjalny rachunek techniczny, a nie rachunek wskazany przez nieznajomego w SMS-ie.

Ta ścieżka jest ważna z dwóch powodów. Po pierwsze, banki mogą powiązać zwrot z pierwotną operacją. Po drugie, odbiorca nie musi ujawniać swoich danych przypadkowej osobie ani rozstrzygać, kto jest prawdziwym właścicielem środków.

Nie ignoruj oficjalnej wiadomości z banku. To, że nie należy odsyłać pieniędzy nieznajomemu, nie znaczy, że wolno zatrzymać rzeczywisty omyłkowy przelew. Potwierdź jednak kontakt, logując się do banku samodzielnie lub dzwoniąc na znany numer. Konkretne terminy i sposób zwrotu wyjaśni Twój bank; w spornej sytuacji skorzystaj z pomocy Rzecznika Finansowego lub prawnika.

Jak działa oszustwo z trzema osobami

Najłatwiej zrozumieć ryzyko na przykładzie:

1. Oszust wystawia fikcyjny telefon na portalu ogłoszeniowym.
2. Kupującemu podaje Twój numer telefonu lub rachunku jako miejsce zapłaty.
3. Kupujący przelewa Ci 500 zł, sądząc, że płaci sprzedawcy.
4. Oszust kontaktuje się z Tobą i prosi o „zwrot pomyłki” na swój rachunek.
5. Ty wysyłasz 500 zł oszustowi, a kupujący nie dostaje telefonu.
6. Kupujący zgłasza oszustwo i wskazuje jako odbiorcę Twoje dane.

W historii rachunku pierwsza wpłata i Twój „zwrot” nie są lustrzanym odbiciem. Mają różnych odbiorców i mogą być oceniane jako dwa oddzielne zdarzenia. Dlatego zapewnienie „nic nie stracisz, przecież oddajesz tylko to, co dostałeś” jest fałszywym uproszczeniem.

W innym wariancie przestępca używa skradzionego konta lub karty, a następnie prosi o wypłatę inną metodą. Pierwotna transakcja może zostać zakwestionowana, podczas gdy przelew wykonany przez Ciebie pozostaje autoryzowany przez Ciebie. Nie zakładaj, że widoczne saldo oznacza, iż sprawa jest zakończona.

Sygnały, że nie chodzi o zwykłą pomyłkę

• żądanie zwrotu na inne konto, numer telefonu lub inną metodą;
• presja „w ciągu godziny” i historia o nagłym wypadku;
• groźby policją, komornikiem albo publikacją Twoich danych;
• prośba, by nie kontaktować się z bankiem, bo „to potrwa tygodniami”;
• wysłanie linku do logowania lub przyjęcia żądania płatności;
• proponowanie, żebyś zatrzymał część kwoty jako wynagrodzenie;
• kilka wpłat od różnych osób i jedno polecenie przekazania ich dalej;
• prośba o zakup kryptowaluty, kodów lub bonów;
• rozmówca zna kwotę, ale nie potrafi wiarygodnie wyjaśnić źródła przelewu;
• kontakt z kilku numerów i zmieniające się dane odbiorcy.

Szczególnie niebezpieczna jest oferta prowizji za pomoc. Wtedy nie jesteś już proszony o prosty zwrot, lecz o pośredniczenie w przepływie pieniędzy. Przerwij kontakt i powiedz o tym bankowi.

Jeśli już odesłałeś pieniądze

Zadzwoń natychmiast do banku i powiedz wprost, że wykonałeś przelew pod wpływem prawdopodobnego oszustwa. Podaj oba zdarzenia: niespodziewaną wpłatę oraz własny przelew, z kwotami, godzinami i rachunkami. Poproś o próbę zatrzymania albo odzyskania drugiej transakcji. Skuteczność nie jest gwarantowana, lecz szybkość ma znaczenie.

Jeżeli użyłeś aplikacji płatniczej, operatora przekazów, giełdy kryptowalut lub karty, zgłoś sprawę również temu podmiotowi przez oficjalny kanał. Nie płać osobie, która po incydencie obieca odzyskać środki za zaliczkę — to może być kolejne oszustwo.

Zachowaj potwierdzenia i korespondencję. Gdy doszło do straty, gróźb albo podejrzenia, że przez Twój rachunek przepłynęły środki z przestępstwa, zgłoś sprawę policji. Opisz kolejność zdarzeń dokładnie; nie ukrywaj pierwszej wpłaty ani swojego przelewu.

Firmowy rachunek wymaga tej samej ostrożności

W firmie niespodziewana wpłata może wyglądać jak nadpłata klienta, korekta faktury albo błąd księgowości. Oszust liczy, że osoba obsługująca skrzynkę szybko „posprząta saldo”. Zwrot nie powinien jednak trafiać na dane przesłane w nowym e-mailu.

Księgowość powinna połączyć wpłatę z konkretną fakturą lub umową, potwierdzić klienta pod zapisanym wcześniej numerem i użyć zatwierdzonej procedury zwrotów. Zmiana rachunku zwrotnego wymaga dodatkowej akceptacji. Przy braku zgodności sprawę przejmuje bank lub osoba odpowiedzialna za nadużycia, a nie pracownik działający pod presją rozmówcy.

Warto także ustalić prostą zasadę: nieznana wpłata nie jest przychodem do wykorzystania i nie może być zwrócona poza udokumentowanym procesem. To chroni kasę firmy, pracownika oraz prawdziwą ofiarę pierwszego przelewu.

Fakty źródłowe i rekomendacje Breachroad

Rzecznik Finansowy opisał w lutym 2026 r. schemat, w którym przestępcy wykorzystują niespodziewany przelew BLIK i prośbę o zwrot na inne dane. Jako najbezpieczniejsze rozwiązanie wskazał skierowanie nadawcy do jego banku i zwrot dopiero przez bankową procedurę na rachunek techniczny. Rzecznik wyjaśnia również szerzej procedurę odzyskania błędnego przelewu. CERT Polska ostrzega, że prośba o przekazanie wpłaty dalej może wciągnąć odbiorcę w łańcuch transferu środków pochodzących z przestępstwa.

Piętnastominutowa lista działań, firmowa kontrola zwrotów i gotowe zdanie kończące rozmowę są rekomendacjami Breachroad. Nie zastępują indywidualnej instrukcji banku ani porady prawnej. Jeśli rozmówca zamiast zwrotu twierdzi, że trzeba przenieść własne oszczędności na „bezpieczny rachunek”, zastosuj poradnik o fałszywym pracowniku banku. Takie scenariusze ćwiczymy z zespołami podczas szkoleń z cyberbezpieczeństwa.